Budowa domu na działce współmałżonka- rozliczenie nakładów
Dom wybudowany na działce współmałżonka stanowi wyłącznie jego własność. Szerzej na ten temat w poprzednim wpisie Budowa domu na działce współmałżonka ( link: https://kancelaria-krogulska.pl/blog/budowa-domu-na-dzialce-wspolmalzonka/)
Jak zatem rozliczyć się po rozstaniu w sytuacji, kiedy dom został wybudowany w czasie trwania małżeństwa ze wspólnych pieniędzy?
W przypadku sporu byłych małżonków co do wartości bryły domu, która stanowi nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków, konieczne będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy celem wyceny domu.
W toku postępowania o podział majątku wspólnego, w którym rozliczamy takie nakłady, strony mogą podnosić, że nakłady nie były czynione wyłącznie z majątku wspólnego (np. ze środków pochodzących z wynagrodzenia za pracę), ale także z majątku osobistego.
Jakie ma to znaczenie?
Otóż w przypadku nakładów z majątku wspólnego rozliczenie co do zasady sprowadza się do podziału nakładów po połowie. Zazwyczaj małżonek, który jest właścicielem domu spłaca z tej połowy drugiego.
W sytuacji kiedy nakłady były czynione z majątku osobistego małżonek, który je czynił może domagać się ich rozliczenia. W przypadku takich nakładów ze strony właściciela działki pomniejszą one spłatę na rzecz drugiego małżonka. W przypadku nakładów z majątku osobistego małżonka, który nie jest właścicielem działki będzie on mógł domagać się spłaty tych nakładów w całości.
Jak udowodnić wartość nakładów?
Jak już wskazano, w przypadku sporu co do wartości podstawowym dowodem jest opinia biegłego rzeczoznawcy. Ale skąd biegły ma wiedzieć co faktycznie było finansowane z majątków osobistych, skoro strony zazwyczaj pozostają w tym zakresie w silnym konflikcie i podają rozbieżne wersje?
Strony muszą sądowi przedstawić odpowiednie dowody na okoliczności podnoszone w postępowaniu.
Takimi dowodami mogą być:
- Dokumenty.
Często w takich postępowaniach strony przedkładają potwierdzenia przelewów środków z rachunków bankowych, na których były gromadzone oszczędności z czasu sprzed małżeństwa. Taki przelew z rachunku może potwierdzać nakłady z majątku osobistego na majątek osobisty. Dodatkowo trzeba wykazać, że te konkretne środki zostały przekazane celem wykonania określonych prac/poczynienia zakupów do domu. Takie środki nie mogą zostać „przejedzone” w codziennym funkcjonowaniu.
Dowodem mogą być także faktury, rachunki, umowy finansowane z majątku osobistego jednego z małżonków.
Zdarza się, że czasami jeden małżonek sprzedaje np. kawalerkę, z której środki są inwestowane w dom. Wówczas koniecznie należy dołączyć akt notarialny, który potwierdza nam cenę i datę transakcji.
Coraz częściej strony jako dowody przedkładają wydruki korespondencji email/sms/z portali społecznościowych, a także zdjęcia czy nagrania.
- Świadkowie.
Świadkowie są szczególnie pomocni w sytuacji, kiedy brakuje nam jednoznacznych dowodów z dokumentów. Małżonkowie często na początku trwania małżeństwa nie myślą o tym, że kiedyś się mogą rozstać, a zatem w czasie czynienia inwestycji np. budując dom, nie gromadzą dokumentów, które mogą potwierdzać czynienie nakładów.
Świadkowie zazwyczaj potwierdzają jakie prace były wykonywane i przez kogo finansowane.
Częstokroć zdarza się, że świadkowie wykazują, iż rodzina generacyjna jednego z małżonków darowała mu określoną kwotę w formie darowizny. Istotne jest wówczas udowodnienie, że taka darowizna nie była na rzecz obojga małżonków, a była czyniona wyłącznie dla jednego z nich. Pomocne może także okazać się potwierdzenie zgłoszenia takiej darowizny do Urzędu Skarbowego, co jednak nie jest często spotykane.
Świadkowie często uzupełniają nam dowody z dokumentów, które są dla sądu czytelne dopiero, gdy są przedstawione w odpowiednim kontekście sytuacyjnym.
Katalog dowodów nie jest zamknięty. Ważne jest jednak odpowiednie przygotowanie, najlepiej jeszcze przed wszczęciem postępowania, aby móc odpowiednio zaplanować przebieg podziału majątku, przygotować się na różne warianty podziału jakie mogą pojawić się w sprawie.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Olga Krogulska-Garusińska w Rzeszowie