Umowna wspólność majątkowa małżeńska

Małżeńska wspólność umowna jest bardzo dobrą alternatywą w stosunku do wspólności ustawowej. Ta druga powstaje z mocy samego prawa w chwili zawarcia małżeństwa, ale jednak można ją prawnie wyłączyć i sporządzić umowę, dzięki której stosunki majątkowe między mężem i żoną będą się kształtować zupełnie inaczej. Czym jest małżeńska umowa majątkowa i jakie skutki niesie za sobą jej zawarcie? Odpowiedzi znajdziesz poniżej.

Co to jest małżeńska umowa majątkowa?

Małżeńska umowa majątkowa może zupełnie zmienić albo całkowicie wyłączyć zasady ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej, wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Taką umowę możesz zawrzeć w każdym momencie – zarówno podczas trwania związku małżeńskiego, jak i przed jego zawiązaniem. Umowa małżeńska zawarta przed ślubem nazywana jest intercyzą.

Umowa małżeńska majątkowa ma na celu umożliwienie mężowi i żonie dowolnego ukształtowania stosunków majątkowych, które pomiędzy nimi panują. Dzięki jej zawarciu małżonkowie mogą również dostosować swoje potrzeby życiowe do możliwości majątkowych.

Jakie są rodzaje majątkowej umowy małżeńskiej?

Zgodnie z zasadami prawa, w chwili, w której mężczyzna i kobieta wstępują w związek małżeński, powstaje wspólność ustawowa. Dzieje się tak z mocy samego prawa i nie wymaga to dokonywania żadnego rodzaju czynności prawnych.

Jeśli jednak małżonkowie czy narzeczeni chcą nie dopuścić do takiej sytuacji, mogą zawrzeć małżeńską umowę majątkową, dzięki której:

– zakres wspólności majątkowej będzie rozszerzony;

– wspólność majątkowa zostanie ograniczona;

– zostanie wprowadzona rozdzielność majątkowa albo

– zostanie wprowadzona rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków.  

Na czym polega rozszerzenie zakresu wspólności majątkowej?

Jednym z popularnym rodzajów majątkowej umowy małżeńskiej jest ten, wskutek której wspólność majątkowa między mężem i żoną ulega rozszerzeniu. Zawarcie takiej umowy skutkuje tym, że majątek osobisty jednego z małżonków (nabyty jeszcze przed ślubem) wchodzi odtąd w skład majątku wspólnego. Oczywiście, majątek drugiego z małżonków również się do niego zalicza. Powoduje do jednak, że w przypadku rozwodu i rozwiązania wspólności ustawowej, konieczne jest przeprowadzenie podziału wspólnego majątku.

Czego nie można objąć rozszerzeniem zakresu wspólności majątkowej?

Jak wskazują obowiązujące przepisy, umowa majątkowa małżeńska nie może rozszerzyć wspólności na:

• przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny,
• prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
• prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie, na przykład służebność osobista czy prawo pierwokupu,
• wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
• niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Pamiętaj o tym, że w razie zaistnienia wątpliwości przyjmuje się, że przedmioty, które służyły do zaspokojenia potrzeb tylko jednego z małżonków nie należą do wspólności ustawowej.

Jakie są skutki prawne umowy majątkowej małżeńskiej wobec osób trzecich?

Zarówno mąż jak i żona mają prawo do powołania się względem innych (na przykład wierzycieli) na istnienie majątkowej umowy małżeńskiej tylko wtedy, kiedy były one świadome jej zawarcia. Jeśli wierzytelności powstały zanim wspólność została rozszerzona, wówczas wierzyciel, którego dłużnikiem jest jeden z małżonków, ma prawo do zażądania własnego zaspokojenia także z tych dóbr majątkowych, które znalazłyby się w składzie majątku osobistego dłużnika, jeśli wspólność majątkowa nie zostałaby rozszerzona.

W jaki sposób zawrzeć majątkową umowę małżeńską?

Intercyza musi zawsze zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Jeśli zostałaby ona sporządzona tylko na piśmie, nie byłaby wcale ważna i nie wywołałby żadnych skutków prawnych. Byłoby więc tak, jakby nigdy nie została spisana. Pamiętaj o tym, że każda zmiana czy dokonanie uzupełnienia umowy również musi być obowiązkowo sporządzone przez notariusza.

Co istotne, umowa majątkowa pomiędzy małżonkami staje się skuteczna dopiero w momencie zawarcia związku małżeńskiego. Jeśli więc z jakiegokolwiek powodu ślub zostanie odwołany, będzie ona nieważna.

Pamiętaj o tym, że żadna ze stron umowy małżeńskiej musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych i nie może być ubezwłasnowolniona.

W jaki sposób można rozwiązać majątkową umowę małżeńską?

Obie strony majątkowej umowy małżeńskiej mogą ją w każdym czasie rozwiązać albo zmienić. Oczywiście obie te czynności wymagają zachowania formy notarialnej. Jeśli ani mąż, ani żona nie wskazali w umowie inaczej, zakończenie intercyzy podczas trwania związku małżeńskiego będzie skutkowało powstaniem wspólności ustawowej pomiędzy nimi. Z kolei w razie ustania wspólności majątkowej, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska wskazuje inaczej.

Kancelaria Adwokacka Adwokat Olga Krogulska-Garusińska w Rzeszowie