Ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym przy podziale majątku

Przy dokonywaniu podziału majątku wspólnego, co do zasady, każdemu z małżonków przypada w nim taki sam udział. Jednak w pewnych sytuacjach Sąd może zdecydować o ustaleniu nierównych udziałów we wspólnym dorobku. Kiedy może to nastąpić i na jakich zasadach się to odbywa?

Małżeńska wspólność majątkowa

Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy jego stronami powstaje ustawowa wspólność majątkowa. Jej przedmiotem są wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub też tylko przez jednego z nich. Zalicza się do niej zarówno dochody uzyskane z majątku wspólnego, jak również z majątków osobistych współmałżonków.

Ustanie małżeńskiej wspólności majątkowej i podział majątku

Małżeńska wspólność majątkowa przestaje istnieć z chwilą ustania związku małżeńskiego poprzez rozwód, orzeczony wyrokiem Sądu. Dotyczy to całego majątku, który był nią objęty i nie może ograniczać się do poszczególnych przedmiotów majątkowych wchodzących w jej skład.

Z chwilą ustania wspólności majątkowej, każdy z małżonków uprawniony jest do żądania jej zniesienia poprzez dokonanie podziału majątku wspólnego.

W tym celu konieczne jest albo zawarcie odpowiedniej umowy albo też złożenie odpowiedniego wniosku w Sądzie Rejonowym właściwym ze względu na miejsce położenia majątku.

Ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym przy podziale majątku

Musisz wiedzieć, że co do zasady, przyjmuje się, iż udziały w majątku wspólnym obojga dotychczasowych współmałżonków są równe. Dochodzi więc do jego podziału de facto na połowę.

W pewnych sytuacjach jednak, elementem złożonego przez jednego z małżonków wniosku o podział majątku może być żądanie ustalenia w nim nierównych udziałów.

Obowiązujące przepisy prawa, a mianowicie Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w sposób wyraźny wskazują, iż jest to dopuszczalne tylko i wyłącznie, jeżeli przemawiają za tym ważne powody.

Za ważne powody uzasadniające nierówny podział majątku po rozwodzie uznaje się całokształt okoliczności przemawiających za tym, że przeciwne rozwiązanie będzie niesłuszne ze względów moralnych i etycznych.

Jeżeli wskazany warunek jest spełniony, wówczas Sąd może ustalić udziały w majątku wspólnym, z uwzględnieniem stopnia w którym każdy z małżonków przyczynił się do jego powstania. Dodać trzeba, iż przy ocenie takiego stanu rzeczy bierze się pod uwagę także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Podkreślenia wymaga fakt, iż przepisy formułują dwie przesłanki ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, które muszą wystąpić łącznie, a więc jednocześnie. Pozostają one w takim wzajemnym stosunku do siebie, że żadne „ważne powody” nie stanowią podstawy do dokonania takiego rozstrzygnięcia, jeżeli stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego jest równy. Jednocześnie nawet różny stopień przyczynienia się małżonków do powstania tego majątku nie stanowi podstawy ustalenia nierównych udziałów, jeżeli nie przemawiają za tym „ważne powody”. Innymi słowy, wyróżnienie przez ustawodawcę tych dwu przesłanek sprawia, że sam nierówny stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego nie może być uznany za „ważny powód”.

W związku z powyższym, za ważne powody należy uważać okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania ten małżonek się nie przyczynił. Podkreśla się przy tym, że ocena ważnych powodów ma nie tylko aspekt majątkowy, ale również etyczny, co wyraża się w postulacie dokonywania ich oceny przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego. Wskazano przy tym, że nie chodzi tu o winę w rozkładzie pożycia, ale o winę polegającą na nieprzyczynianiu się lub przyczyniania się w mniejszym stopniu niż to wynika z możliwości małżonka do zgromadzenia majątku wspólnego.

Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd dokonując oceny stanu faktycznego danej sprawy, w każdym przypadku bierze pod uwagę możliwości zarobkowe i majątkowe danego małżonka. Tym samym nierówny podział majątku, może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy jedna ze stron, pomimo że miała takie możliwości w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniała się we właściwym stopniu do powstania majątku wspólnego, stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych.

Najczęstszymi praktycznymi przesłankami, które stanowią podstawę do  ustalenia nierównych udziałów są alkoholizm, narkomania, uprawianie hazardu oraz wszelkie postaci lekkomyślnego trwonienia majątku.

Musisz przy tym wiedzieć, że roli takiej nie może pełnić okoliczność, polegająca na osiąganiu przez jednego z małżonków niższych dochodów i to nawet w przypadku, gdy różnica w ich wzajemnych zarobkach jest drastyczna.

Kancelaria Adwokacka Adwokat Olga Krogulska-Garusińska w Rzeszowie